Հայկական հարցը XX դարի սկզբին կրկին ձեռք բերեց սուր և հրատապ նշանակություն: Այն մի կողմից պայմանավորված էր բալկանյան ճգնաժամով և միջազգային նոր իրավիճակի ձևավորումով, մյուս կողմից օսմանյան հպատակության ներքո գտնվող արևմտահայության սոցիալ-տնտեսական վիճակի առավել վատթարացումով: Երիտթուրքերը շարունակեցին սուլթան Աբդուլ Համիդի՝ հայ ժողովրդին բնաջնջման ենթարկելու քաղաքականությունը: 1912 թ. աշնանից սկսվեցին եվրոպական տերությունների՝ գլխավորապես Ռուսաստանի բանակցությունները թուրքական իշխանությունների հետ արևմտահայկական նահանգներում անհրաժեշտ բարենորոգումներ անցկացնելու հիմնահարցի շուրջ: Միաժամանակ թուրքական կառավարող շրջանները էլ առավել խստացրեցին հայահալած գործընթացը՝ նպատակ ունենալով հայաթափել բնիկ հայկական տարածքները:Այս ամենը խորությամբ արտացոլվել և լուսաբանվել է Թիֆլիսում լույս տեսնող «Հորիզոն» ազդեցիկ հայկական պարբերականի էջերում՝ 1912–1914 թթ.: «Հորիզոնի» հրապարակումները մեր պատմության այդ բարդ և դրամատիկ դարաշրջանի ճշմարտացի արտացոլումն են, իսկական դաս և պատգամ՝ ներկա և գալիք սերունդներին:

Բանալի բառերՀայկական բարենորոգումներ թուրքական իշխանություններ Մեծ տերություններ քաղաքական ուժեր միջազգային դիվանագիտություն հասարակական կարծիք ինքնավարություն

Մարդկության և իրավահավասարության դեմ ուղղված հանցագործությունները շարունակում են սպառնալիք մնալ աշխարհի խաղաղությանն ու անվտանգությանը։ Նման հանցագործություններն ի հայտ եկան նաև 2020 թ․ Արցախի դեմ Ադրբեջանի վարած պատերազմական գործո-ղությունների ընթացքում։ 44-օրյա պատերազմը, որն ուղեկցվում էր Ադրբեջանի կողմից միջազգային իրավունքների լայնածավալ խախտումներով, քաղաքացիական ենթակառուցվածքների և մշակութային հուշարձանների միտումնավոր թիրախավորմամբ, արգելված զինատեսակների կիրառմամբ և պատերազմական այլ հանցագործություններով, հանգեցրեց հազարավոր զոհերի և տասնյակ հազարավոր վիրավորների, տեղահանումների և ավերածությունների։ Պատերազմի հետևանքով Արցախի մի շարք շրջաններ ենթարկվեցին էթնիկ զտման, իսկ բնակչությունը դարձավ Ադրբեջանի կողմից իրականացված ռազմական հանցագործությունների և զանգվածային ոճրագործությունների զոհ: Սույն հոդվածը նպատակ ունի վերհանելու 2020 թ․ պատերազմի ժամանակ Ադրբեջանի զինված ուժերի հանցագործությունները՝ Արցախի Հանրապետության բնակավայրերն ու ենթակառուցվածքները նպատակային և կանխամտածված թիրախավորումը։ Կատարված ուսումնասիրությունները վկայում վկայում են, որ մեզ հետաքրքող ժամանակահատվածում տարբեր շրջանների քաղաքացիական կառույցներ, բնակելի թաղամասեր, տներ հայտնաբերելու, թիրախավորելու և ոչնչացնելու, ինչպես նաև խաղաղ բնակչության շրջանում վախի մթնոլորտ ստեղծելու նպատակով Ադրբեջանը կիրառել է ունեցած բոլոր զինատեսակները, այդ թվում արգելված տեսակներ։ Կարելի է պնդել, որ Ադրբեջանի զինված ուժերի միտումնավոր և պարբերաբար հարվածումը քաղաքացիական ենթակառուցվածքների առանցքային օբյեկտներին (էլեկտրականության, կապի, գազի և ջրամատակարարման համակարգեր, կամուրջներ, սննդի պահեստներ և այլն) նպատակ ուներ տասնյակ հազարավոր խաղաղ բնակիչների զրկել կյանքի տարրական պայմաններից և հետագա գոյատևման միջոցներից: Ադրբեջանի ռազմական հանցագործություններն ունեցել են համակարգված բնույթ և դրա հիմքում ընկած է եղել նաև խաղաղ բնակչությանն իրենց տներից պարտադրաբար հեռացնելու որոշում:

Բանալի բառերպատերազմ բնակավայրեր ենթակառուցվածքներ հրետակոծություններ օդային հարձակում արգելված զենքեր միջազգային իրավունք:

Եղիշե Չարենցը հեղափոխության, հայրենիքի փրկության ճիգերի ու գրական-քաղաքական պայքարի միջով եկավ հասավ Աստծու գաղափարին: Այս ճանապարհը նա անցավ՝ թափանցելով հոգևոր այնպիսի ոլորտներ, որտեղ Կոմիտասն էր, որտեղ հայ ու համաշխարհային գրականության դեմքերն էին՝ Գ-րիգոր Խլաթեցի Ծերենցը ու Գրիգոր Նարեկացին, Շեքսպիրն ու Դանտեն...

Բանալի բառերԵղիշե Չարենց Կոմիտաս Գրիգոր Խլաթեցի Ծերենց Գրիգոր Նարեկացի Աստված Տեր հավատ:

Սփյուռքահայ թատրոնի հիմնական դերակատարներից մեկի՝ Դավիթ Էվերեկլյանի թատերական ուղին սկսվել է 1943-ին Լիբանանում: Իր մասնակցությունը բերելով լիբանանահայ կյանքին՝ նա հիմնում է «Լիբանանահայ», «Պետրոս Ադամյան», «Գերմանիկ», «Պեյրութահայ քուլիսականներու» թատերախմբերը։ Իր բեմադրությամբ և դերակատարությամբ հանդես է գալիս բազմաթիվ ներկայացումներում՝ կերպավորելով ինչպես հայ, այնպես էլ օտար հեղինակների հերոսներին:

Բանալի բառերԴավիթ Էվերեկլյան Մոնրեալ սփյուռք թատերախումբ դերասան թատրոնի պատմաբան բեմադրություն:

Հետազոտությունը ներկայացնում է Չեխիայի Հանրապետությունում հայ համայնքի ձևավորումը և ներկայիս իրավիճակը՝ հիմնվելով առաջին միգրացիոն ալիքի ներկայացուցիչների հետ կենսագրական հարցազրույցների վրա: Այն ընդգծում է, թե ինչպես են ձևավորվում և փոխանցվում ինքնությունն ու հիշողությունը սփյուռքյան համատեքստում: Չնայած փոքրաքանակ, սակայն Չեխիայի հայ համայնքը հետխորհրդային միգրացիայի և մշակութային շարունակականության առանձնահատուկ օրինակ է: Բացահատվում են միգրացիայի հիմնական պատմական գործոնները՝ ինչպես Հայոց ցեղասպանությունը, 1988 թվականի Սպիտակի երկրաշարժը և ԽՍՀՄ փլուզումը և դրանց ազդեցությունը միգրացիոն ուղիների և կոլեկտիվ հիշողության վրա:Օգտագործելով պատմողականկենսագրական հարցազրույցների մեթոդը և հիմնվելով անդրազգայնականության և սփյուռքյան ինքնության տեսությունների վրա, հետազոտությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես են միգրանտները փոխազդեցության մեջ գմտնում մշակույթների և սերունդների հետ: Այն նաև բացահայտում է լեզվի, ընտանիքի և ամենօրյա գործառույթների խորհրդանիշային դերերը՝ պատկանելիության զգացումը պահպանելու համար:

Բանալի բառերԱՄՆ-Վրաստան հարաբերություններ ռուս-վրացական պատերազմ ՆԱՏՕ Հարավային Կովկաս տարածաշրջանային անվտանգություն ռազմավարական գործընկերություն Հայաստանի ազգային շահեր

Սույն հոդվածը ուսումնասիրում է ԱՄՆ-Վրաստան հարաբերությունների զարգացումն ու վերաիմաստավորումը 2008–2009 թթ. ռուս-վրացական հնգօրյա պատերազմի համատեքստում՝ բացահայտելով Վաշինգտոնի քաղաքականության իրական սահմանները և դրա ազդեցությունը Հարավային Կովկասի աշխարհաքաղաքական միջավայրի վրա։ Վերլուծվում են Միխեիլ Սաակաշվիլիի նախագահության երկրորդ շրջանի առաջին տարիների ներքաղաքական զարգացումները, ՆԱՏՕ-ին Վրաստանի անդամակցության ձգտումները, ինչպես նաև ԱՄՆ-ի դիվանագիտական, քաղաքական և ֆինանսական աջակցության բնույթը պատերազմից առաջ և հետո։ Հոդվածում ցույց է տրվում, որ չնայած ԱՄՆ-ի հստակ հայտարարություններին Վրաստանի տարածքային ամբողջականության և եվրատլանտյան ինտեգրման աջակցության մասին, այդ աջակցությունը չի վերածվել ռազմական երաշխիքների, ինչն ակնհայտ դարձավ ռուս–վրացական հնգօրյա պատերազմի ընթացքում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ՆԱՏՕ-ին Վրաստանի անդամակցության հեռանկարների վերաիմաստավորմանը, Բուխարեստի գագաթնաժողովի քաղաքական հետևանքներին և Վաշինգտոնի արձագանքին 2008 թ. օգոստոսյան ռազմական գործողությունների ընթացքում։ Պատերազմից հետո հարաբերությունները ստացան առավել ինստիտուցիոնալացված ձև՝ 2009 թ. ռազմավարական համագործակցության խարտիայի ստորագրմամբ, սակայն Բարաք Օբամայի վարչակազմի օրոք տարածաշրջանի նկատմամբ ԱՄՆ հետաքրքրության նվազումը նոր մարտահրավերներ առաջ բերեց։ Հոդվածը կարևոր հետևություններ է առաջարկում նաև Հայաստանի Հանրապետության ազգային անվտանգության և տարածաշրջանային կայունության տեսանկյունից։

Բանալի բառերԱՄՆ-Վրաստան հարաբերություններ ռուս-վրացական պատերազմ ՆԱՏՕ Հարավային Կովկաս տարածաշրջանային անվտանգություն ռազմավարական գործընկերություն Հայաստանի ազգային շահեր

Մինչև Վահան Տերյանը, ավելի ստույգ՝ մինչև 1914 թվականը, երբ կարդացվեց և հետո բազմիցս տպագրվեց Վահան Տերյանի «Հայ գրականության գալիք օրը» մանիֆեստային արժեք ունեցող դասախոսությունը, հայ գրաքննադատությունն արդեն ուներ լուրջ նվաճումներ հանձինս Խ. Աբովյանի, Մ. Նալբանդյանի, Մ. Մամուրյանի, Հ․ Սվաճյանի, Գր․ Չիլինկիրյանի, Ա․ Արփիարյանից, Հ. Թումանյանի, Ն. Աղբալյանի և մեր այլ մեծերի: Տերյանը հիանալի կրթություն էր ստացել Մոսկվայում: Նախ սովորել էր Լազարյան ճեմարանում, ապա՝ Մոսկվայի համալսարանում, հետո էլ, մի կարճ ժամանակ, Պետերբուրգի համալսարանում: Մինչև Վահան Տերյանը, ավելի ստույգ՝ մինչև 1914 թվականը, երբ կարդացվեց և հետո բազմիցս տպագրվեց Վահան Տերյանի «Հայ գրականության գալիք օրը» մանիֆեստային արժեք ունեցող դասախոսությունը, հայ գրաքննադատությունն արդեն ուներ լուրջ նվաճումներ հանձինս Խ. Աբովյանի, Մ. Նալբանդյանի, Մ. Մամուրյանի, Հ․ Սվաճյանի, Գր․ Չիլինկիրյանի, Ա․ Արփիարյանից, Հ. Թումանյանի, Ն. Աղբալյանի և մեր այլ մեծերի:

Բանալի բառերՎահան Տերյան գրաքննադատ Հ. Թումանյան Ավ. Իսահակյան նորարար առաջադիմություն լեզվի կատարելություն